Wzmacniacz małej częstotliwości z przeciwsobnym stopniem końcowym klasy B

Szczegóły
Autor: Zbigniew Faust
Kategoria: Artykuły
Odsłon: 162


Opis pochodzi z książki "Konstruowanie i montaż układów radioamatorskich"

Dane techniczne

  • Moc wyjściowa ok. 6 W
  • Czułość ok. 300 mV
  • Poziom szumów 55 dB
  • Pasmo przenoszenia 50 Hz ÷ 15 kHz (±1 dB)
  • Współczynnik zniekształceń nieliniowych ok. 1%
  • Zasilanie z sieci 220 V/50 Hz

Opis kostrukcji

Wzmacniacz małej częstotliwości (rys. 4-11a) składa się ze stopnia odwracajęcego fazę (lampa L1), stopnia końcowego w układzie przeciwsobnym (lampy L2, L3) oraz zasilacza. Wzmacniacz jest w zasadzie przeznaczony do odtwarzania zapisu gramofonowego, lecz może również stanowić blok małej częstotliwości w odbiornikach radiofonicznych. Dołączenie stopnia wsmocnienia wstępnego rozszerza zastosowanie tego układu radioamatorskiego, umożliwiając współpracę z mikrofonem, magnetofonem, gitarą elektryczną itp.

Sygnał wejściowy z potencjometru R1 regulacji siły głosu doprowadza się do siatki sterującej lewej triody lampy L1. Po wzmocnieniu, sygnał ten przechodzi przez kondensator C1 do siatki sterującej Lampy L2, a także poprzez dzielnik oporowy R6, R7 do siatki prawej triody L1. Na oporniku R4 powstaje sygnał wzmocniony i przesunięty w fazie o 180o. Doprowadza się go do siatki sterującej lampy L3.

Wybrane wartości elementów stopnia odwracającego fazę zapewniają równość napięć sygnału na siatkach sterujących lamp L2 i L3 z dokładnością ok. 5%. Dzięki ujemnemu sprzężeniu zwrotnemu w obwodzie R8, C2, równość napięć zostaje zachowana nawet przy zmianie wartości znamionowych elementów układu, wynikającej z procesu starzenia się tych elementów. Drugi obwód sprzężenia zwrotnego z opornikiem R9 ma na celu zmniejszenie zniekształceń sygnału oraz wyjściowego oporu wzmacniacza. Napięcie sprzężenia zwrotnego doprowadza się z wtórnego uzwojenia transformatora Tr2 do obwodu katodowego lewej triody lampy L1.


Rys. 4-11. Wzmacniacz z przeciwsobnym stopniem koncowym klasy B
a - schemat ideowy wzmacniacza, b - sposób łączenia uzwojeń transformatora wyjściowego

Obciążeniem wzmacniacza mogą być dwa głośniki dynamiczne Gł o mocy 4 ÷ 5 W, połączone szeregowo i zgodnie fazowo.

Zasilacz do wzmacniacza został zaprojektowany w typowym układzie mostkowym z czterema diodami półprzewodnikowymi D1 ÷ D4. Filtrację napięcia zasilającego zapewnia układ złożony z dwóch kondensatorów elektrolitycznych C3, C4 i opornika R10.

Wykaz elementów układu:

  • R1 - potencjometr masowy PA 101 1 MΩ/0,5 W/C
  • R2, R4 - opornik masowy OWS 200 kΩ/0,5 W
  • R3, R5 - opornik masowy OWS 1 kΩ/0,5 W
  • R6 - opornik masowy OWS 470 kΩ/0,5 W
  • R7 - opornik masowy OWS 56 kΩ/0,5 W
  • R8 - opornik masowy OWS 620 kΩ/0,5 W
  • R9 - opornik masowy OWS 43 kΩ/0,5 W
  • R10 - opornik masowy OWS 3 kΩ/1 W
  • R11, R12 - opornik masowy OWS 100 Ω/1 W
  • C1, C2 - kondensator papierowy KBGJ 0,05 µF/400 V
  • C3, C4 - kondensator elektrolityczny KEN 50 µF/350 V
  • L1 - lampa elektronowa ECC83
  • L2, L3 - lampa elektronowa EL84
  • Gł - dwa głośniki dynamiczne (GDS 31-22/5, GD 31-21/5 albo GD 20/6) połączone szeregowo i zgodnie fazowo.
  • Tr1 - transformator sieciowy wykonuje się samodzielnie. Na rdzeniu o przekroju kolumny środkowej 10,25 cm2 i powierzchni okna 7,7 cm2 należy nawinąć następujące uzwojenia:
    pierwotne II - 770 zw. drutem ∅ 0,33 mm w emalii,
    wtórne anodowe I - 770 zw. drutem ∅ 0,33 mm w emalii,
    wtórne żarzeniowe III - 28 zw. drutem ∅ 0,96 mm w emalii.
  • Tr2 - transformator głośnikowy również można wykonać samodzielnie. Na rdzeniu o przekroju 6,8 cm2 i powierzchni okna 5,1 cm2 nawija się dwa uzwojenia:
    pierwotne - 2 × 1200 zw. drutem ∅ 0,19 mm w emalii,
    wtórne - 3 × 88 zw. drutem ∅ 0,47 mm w emalii.
    Uzwojenie pierwotne składa się z dwóch sekcji a wtórne z trzech. Pomiędzy uzwojeniem pierwotnym a wtórnym oraz między warstwami uzwojenia wtórnego należy umieścić przekładki z kartonu. Połączenia uzwojeń wykonuje się zgodnie z rys. 4-11b.

Wzmacniacz można zmontować na chassis o rozmiarach 240×92×53 mm, wykonanym z blachy aluminiowej o grubości 1,5 mm lub stalowej o grubości 1 mm. Zaleca się, aby stopień odwracający fazę (lampa L1) był jak najbardziej oddalony od transformatora sieciowego Tr1. Obudowę potencjometru R1 należy połączyć z chassis.

Zestaw głośnikowy powinien mieć oddzielną obudowę, której zaprojektowanie pozostawia się radioamatorowi.

Uruchomienie

Uruchomienie oisanego wzmacniacza sprowadza się do skontrolowania prawidłowości montażu oraz ustalenia podanych na schemacie ideowym wartości napięć. Jeżeli układ się wzbudza, to należy zamienić miejscami końce wtórnego uzwojenia transformatora Tr2. Maksymalna czułość wzmacniacza uzyskuje się przez dobranie odpowiedniej wartości opornika R9.

Zbigniew Faust